Het duel

Het Nationale Theater & Toneelgroep Oostpool

Douwe Egbertszaal
Toneel

"In een haast absurdistisch, lichtvoetig filosofisch steekspel storten de acteurs zich met veel humor en soms bijna over de top-spel op een stuk dat in de kern nogal ernstig is." - De Telegraaf ***

Lajevski en zijn geliefde Nadezjda zijn twee jaar geleden naar het zuiden gereisd om aan de kust een nieuw leven te beginnen. Zij heeft voor hem haar echtgenoot in de steek gelaten. Maar nu is hun liefde bekoeld en wordt Lajevski geplaagd door twijfel en zelfhaat. In de zomerse hitte lopen de spanningen hoog op. Wanneer bioloog Von Koren openlijk beweert dat overtollige mensen als Lajevski de evolutie van de mensheid schaden, leidt deze provocatie tot de ultieme survival of the fittest: een duel op leven en dood.

Tsjechoviaanse wereld
Niet eerder was deze roman op het Nederlands toneel te zien. Acht fantastische acteurs bouwen samen een Tsjechoviaanse wereld, waarin de grenzen tussen toen en nu, tussen zijn en spelen, tussen spel en bittere ernst steeds meer vervagen. Gewapend met een emmer wodka en twee geladen pistolen vechten ze samen de filosofische strijd over wat het goede leven is voor eens en altijd uit.

• blijf op de hoogte via het facebookevenement
bekijk de reportage van de bokstraining

inleiding
In de inleiding krijgt u meer te horen over de achtergronden en de totstandkoming van de voorstelling. 'Het duel' is een bewerking van een korte roman van Anton Tsjechov. Daarin behandelt de Russische schrijver een brandende actuele kwestie van zijn tijd: wat te doen met mensen die niet kunnen of willen meekomen? Op welke denkbeelden baseerde Tsjechov zich? En waarom is die vraag nog altijd actueel?

credits
tekst: Anton Tsjechov, bewerking: Jacob Derwig, regie: Jeroen De Man, spel: Jacqueline Blom, Violet Braeckman, Jacob Derwig, Hein van der Heijden, Rabbi Jallo, Teun Luijkx, Joris Smit en Jaap Spijkers, foto: Sanne Peper, www.hnt.nl

  • interview met Jeroen de Man

    Wie na de spectaculaire zomervoorstelling Ondine denkt dat regisseur Jeroen De Man altijd groots uitpakt, zal misschien wel verrast zijn door zijn versie van Het duel, een bewerking van de gelijknamige roman van Anton Tsjechov. Want hoewel De Man dol is op de technische mogelijkheden van de Grote Zaal, vraagt dit stuk misschien wel om iets heel anders.

    “Ik had een heel uitgebreid decorplan gemaakt maar nu ben ik daar toch niet zo zeker meer van,” lacht De Man kort voor de première van Ondine. “Alle overbodige ideeën ben ik gaan schrappen en ineens zijn het toch alleen de acht geweldige spelers en dat geweldige verhaal.”

    Samen met acteur Jacob Derwig werkt hij aan de bewerking van het boek. Het was een oude wens van Derwig om het verhaal over de links-intellectuele klaploper Lajevski die in een soort Darwinistisch gevecht raakt met de indringer bioloog Von Koren te bewerken voor theater. “Jacob vertelde mij over zijn droom en toevallig had Eric de Vroedt mij kort daarvoor dit boek gegeven met de tekst ‘echt iets voor jou’. Hij bleek gelijk te hebben.”

    “Het duel is een min of meer onbekend boek onder de Russofielen,” aldus De Man. “Het is niet vaak voor theater bewerkt. Des te verbazend dat op de achterflap van mijn vertaling staat ‘een boek dat zich leest als een toneelstuk’.” 

    Het duel gaat in wezen over de vraag ‘wat is de perfecte mens?’ De Man: “Dat wordt zichtbaar in die twee uiterste figuren van de linkse Lajevski en Von Koren, die een super rechtse racist is. Ze hebben allebei ongelijk, het zou mooi zijn als ze zouden samensmelten.” Het verhaal heeft ook een hele wetenschappelijke kant, met de bioloog als onderzoeker van het dagelijkse leven in Lajevski’s kleine stadje aan de Zwarte Zee. “Dat wil ik bijvoorbeeld vormgeven door de spelers continu op het podium aanwezig te laten zijn”, vertelt De Man. “Iedereen is toeschouwer, ook van de scènes waar ze niet in meespelen. Zo kunnen ze hun medespelers observeren, notities nemen van hun menselijke gedrag. Het podium moet een soort laboratorium worden, een observatorium.”

    Dat vraagt om een vrij kaal decor. “Op dit moment denk ik aan een klein speelvloertje met alle attributen en spelers eromheen en een frame met tl-balken erboven. Een echt decor met deuren en muren vind ik ook vaak een beetje vreemd voelen; al die acteurs die steeds op- en af gaan.”

    Er zijn grofweg twee Tsjechov-stijlen in Nederland, stelt De Man. “Veel Tsjechov voorstellingen zijn kaal vormgegeven, met behalve de spelers alleen drie lampen en een samowar op de vloer. Daarnaast heb je de klassieke kostuumdrama’s in een realistisch decor. Ik wil proberen tussen deze uitersten een middenweg te vinden.” Lachend geeft hij toe: “Maar ik hou erg van spullen, vooral van oude spullen met een verhaal, een ziel. In Het duel wil ik de leegte opzoeken, maar misschien komen er toch stiekem heel veel spullen aan te pas.”

goed om te weten:

Altijd weten wat er speelt?

Geldig e-mail adres verplicht!